Firma importująca akumulatory z Azji skupia się zwykle na przepisach o bateriach, opłacie produktowej i rejestracji jako wprowadzający. Akumulator ołowiowo-kwasowy podlega jednak dwóm niezależnym reżimom regulacyjnym dotyczącym substancji chemicznych: REACH i CLP. Oba funkcjonują równolegle do przepisów o bateriach i narzucają własne obowiązki informacyjne. Ich zaniedbanie skutkuje zatrzymaniem przesyłki na granicy lub nałożeniem sankcji prawnych niezależnych od tych wynikających z ustawy o odpadach.
REACH i akumulatory – dlaczego ołów sprawia, że obowiązki są nieuniknione?
Rozporządzenie WE 1907/2006, znane jako REACH, reguluje rejestrację, ocenę, udzielanie zezwoleń i ograniczenia w zakresie chemikaliów stosowanych w Unii Europejskiej. Jednym z elementów tego systemu jest lista kandydacka substancji wzbudzających szczególnie duże obawy (SVHC). Ołów oraz jego związki, w tym tlenek ołowiu i siarczan ołowiu obecne w akumulatorze, znajdują się w tym zestawieniu.
Akumulator ołowiowo-kwasowy zawiera ołów w ilości znacznie przekraczającej próg 0,1% wagowo, od którego aktywują się obowiązki informacyjne REACH wobec wyrobów zawierających SVHC. Ogniwo składa się w dużej mierze z ołowiu, dlatego wymóg ten dotyczy praktycznie każdego importera.
Podstawowym obowiązkiem wprowadzającego na rynek powyżej 1 tony wyrobów zawierających SVHC rocznie jest zgłoszenie tego faktu do Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA). Niezależnie od progu ilościowego przedsiębiorca musi przekazywać informacje o obecności SVHC odbiorcom na ich żądanie. Wymaga to wcześniejszego przygotowania dokumentacji i gotowości do jej natychmiastowego udostępnienia.
Baza SCIP – co to jest i jak zgłosić akumulator?
SCIP to baza danych prowadzona przez ECHA, do której importerzy wyrobów zawierających substancje z listy kandydackiej (powyżej progu 1 tony rocznie) mają obowiązek zgłaszać swoje produkty. Skrót pochodzi od angielskiego określenia Substances of Concern In articles as such or in complex objects (Products).
Zgłoszenie do bazy SCIP wymusza podanie szczegółowych danych: identyfikacji wyrobu, dokładnej lokalizacji substancji SVHC, stężenia ołowiu oraz instrukcji bezpiecznego użytkowania. Notyfikację wykonuje się jednorazowo dla danego modelu akumulatora. Po wpisaniu do systemu konkretnego typu ogniwa, kolejne dostawy tego samego produktu nie wymagają powtarzania procedury przy odprawach celnych.
Przedsiębiorca sprowadzający wiele wariantów akumulatorów od różnych producentów musi prowadzić wewnętrzny rejestr modeli zgłoszonych do SCIP. Mechanizm ten zapobiega powstawaniu luk dokumentacyjnych przy wprowadzaniu na rynek nowych wariantów produktowych.
Karta charakterystyki SDS – importer odpowiada za jej aktualność
Rozporządzenie WE 1272/2008 (CLP) ujednolica klasyfikację, oznakowanie i pakowanie substancji oraz mieszanin chemicznych. Kwas siarkowy obecny w elektrolicie akumulatora klasyfikuje się jako substancję żrącą, wykazującą toksyczność ostrą w kategorii 4 i powodującą poważne uszkodzenia oczu w kategorii 1. Ołów definiuje się jako substancję działającą szkodliwie na rozrodczość w kategorii 1A.
Produkt zawierający takie chemikalia wymusza przygotowanie karty charakterystyki (SDS). Dokument sporządza się w formacie 18 sekcji, ściśle określonym w rozporządzeniu UE 2020/878. Dystrybucja towaru na rynku polskim wymaga udostępnienia dokumentacji w języku polskim.
Zgodność karty charakterystyki z przepisami prawnymi leży w gestii importera. Przeniesienie tego obowiązku na zagranicznego producenta jest niemożliwe. Dokumentacja nadsyłana przez fabryki z Azji często wymaga weryfikacji i uzupełnienia danych przed wprowadzeniem towaru do obrotu. Prawna i finansowa odpowiedzialność za błędy obciąża wyłącznie podmiot sprowadzający.
Piktogramy CLP na akumulatorze
Prawidłowe oznakowanie zgodne z rozporządzeniem CLP opiera się na zastosowaniu piktogramów ostrzegawczych GHS, dopasowanych do klasyfikacji substancji wewnątrz wyrobu. Typowe grafiki dla akumulatora ołowiowo-kwasowego to GHS05, informujący o działaniu żrącym, oraz GHS08, sygnalizujący długoterminowe zagrożenie dla zdrowia ze względu na szkodliwy wpływ ołowiu na rozrodczość.
Opakowanie lub bezpośrednio sam produkt musi zawierać hasło ostrzegawcze, zwroty określające rodzaj zagrożenia (zwroty H) oraz zwroty wskazujące środki ostrożności (zwroty P). Służby celne i organy nadzoru rynku ściśle weryfikują kompletność tych informacji.
Dokumentacja dostarczana przez azjatyckich dostawców wykazuje powtarzalne luki w tym obszarze. Najczęściej pomijana jest sekcja 15 karty charakterystyki, zawierająca odniesienia do REACH i CLP, oraz informacja o obecności SVHC w sekcji 2, opisującej zagrożenia. Fabryki posługują się również formatem SDS sprzed 2021 roku, który utracił ważność prawną. Usunięcie tych błędów przed skierowaniem towaru do sprzedaży to zadanie importera.
Jak przygotować się przed pierwszym importem?
Uruchomienie importu akumulatorów narzuca konieczność weryfikacji całkowitej masy wyrobów zawierających SVHC. Przekroczenie progu 1 tony w skali roku aktywuje obowiązek notyfikacji w systemie SCIP. Kolejnym krokiem jest analiza aktualnej karty charakterystyki przesłanej przez zagranicznego kontrahenta pod kątem zgodności z 18-sekcyjnym formatem. Wykrycie braków wymusza uzupełnienie danych i przygotowanie tłumaczenia na język polski. Następna faza obejmuje kontrolę oznakowania CLP na produkcie i opakowaniu, weryfikującą obecność piktogramów, haseł ostrzegawczych oraz zwrotów H i P. Procedurę zamyka dokonanie notyfikacji w bazie SCIP dla każdego nowego wariantu akumulatora, najpóźniej w chwili jego pierwszego wprowadzenia na rynek.
Zignorowanie obowiązków chemicznych skutkuje zablokowaniem transportu przez administrację celną podczas odprawy granicznej. Organy nadzoru rynku nakładają sankcje finansowe z tytułu naruszeń REACH i CLP nawet wtedy, gdy firma rygorystycznie przestrzega przepisów ustawy o bateriach i odpadach.
