Zima nie niszczy akumulatora sama z siebie. Przyspiesza to, co już zaczęło się psuć, i ujawnia słabości, które latem pozostają niezauważone. Akumulator, który we wrześniu kręcił silnikiem bez zastrzeżeń, w grudniu może nie dać rady. Nie dlatego że coś się nagle zepsuło, tylko dlatego że mróz zmienił warunki pracy na tyle, że rezerwy pojemności przestały wystarczać.
Mróz obniża pojemność akumulatora
Akumulator ołowiowo-kwasowy produkuje prąd w wyniku reakcji chemicznej między płytkami ołowianymi a elektrolitem. Niska temperatura spowalnia tę reakcję. Im zimniej, tym wolniej przebiega, a dostępna pojemność przy bardzo niskich temperaturach jest wyraźnie niższa niż w temperaturze pokojowej. Jednocześnie rozruch zimnego silnika wymaga więcej prądu niż rozruch silnika nagrzanego, bo zimny olej silnikowy jest gęstszy i stawia większy opór. Akumulator musi więcej oddać w momencie, gdy sam ma mniej do oddania. To nie jest usterka. To właściwość fizyczna, której nie da się wyeliminować, można ją tylko wziąć pod uwagę przy ocenie stanu akumulatora przed zimą.
Krótkie trasy nie pozwalają naładować akumulatora
Przy krótkich przejazdach silnik pracuje przez kilka minut, a alternator nie zdąży naładować akumulatora do poziomu, z którego zaczął. Każdy rozruch pobiera energię, a jazda na trasie trzech kilometrów oddaje jej tylko część. Przy codziennym powtarzaniu tego schematu akumulator stopniowo się rozładowuje, tydzień po tygodniu, aż pewnego ranka nie ma już czego kręcić. Latem ten sam schemat nie daje tak wyraźnych objawów, bo wyższe temperatury i większa dostępna pojemność dają więcej marginesu. Zimą margines znika.
Stary akumulator traci pojemność
Akumulator ołowiowo-kwasowy ma ograniczoną liczbę cykli ładowania i rozładowania, po których jego realna pojemność zaczyna odbiegać od nominalnej. Akumulator, który ma pięć lat i nominalnie 60 Ah, może realnie dysponować pojemnością rzędu połowy tej wartości albo mniej, w zależności od historii eksploatacji. Latem ta różnica nie przeszkadza w codziennej jeździe. Zimą, gdy mróz dodatkowo obniża dostępną pojemność, stary akumulator po prostu nie ma już rezerw. Wiek sam w sobie nie jest wyrokiem, ale akumulator powyżej czterech do pięciu lat warto sprawdzić przed sezonem zimowym, zanim zmusi do wzywania pomocy drogowej.
Samochód stał przez dłuższy czas
Nowoczesne samochody pobierają prąd nawet przy wyłączonym silniku. Systemy alarmowe, moduły bezkluczykowe, pamięć sterowników, zegarek pokładowy, a w niektórych autach stałe połączenie z internetem przez moduł telematyczny. Każdy z tych odbiorników pobiera niewielki prąd, ale przez tydzień nieużywania sumuje się to do zauważalnego rozładowania. W niskich temperaturach akumulator dodatkowo traci pojemność, więc samochód stojący przez dwa tygodnie w mroźnym garażu może nie odpowiedzieć rano na włączenie zapłonu.
Usterka instalacji elektrycznej
Nieprawidłowy pobór prądu w stanie czuwania, nazywany prądem upływu lub parazytycznym, to sytuacja, w której jeden z odbiorników elektrycznych nie wyłącza się poprawnie po zamknięciu auta. Może to być wadliwy moduł elektryczny, nieprawidłowo zamontowana dodatkowa elektryka albo problem z jednym z przekaźników. Efekt jest taki sam jak przy długim postoju, tyle że rozładowanie następuje szybciej i powtarza się regularnie. Jeśli akumulator jest sprawny, ma odpowiedni wiek i rozładowuje się mimo normalnego użytkowania, warto zlecić pomiar prądu upływu w serwisie.
Zaniedbany alternator
Alternator ładuje akumulator podczas jazdy. Jeśli ładuje z nieodpowiednim napięciem, zbyt niskim albo zbyt wysokim, akumulator nigdy nie jest prawidłowo naładowany albo jest przeciążony. Oba scenariusze przyspieszają zużycie i mogą wyglądać jak problem z akumulatorem, podczas gdy źródło leży gdzie indziej. Objawem problemu z alternatorem jest między innymi kontrolka akumulatora na desce rozdzielczej, ale nie zawsze się pojawia przy powolnej degradacji układu ładowania.
Jak rozpoznać, która przyczyna dotyczy twojego auta?
Każda z opisanych przyczyn daje nieco inny wzorzec zachowania auta i pojawia się w innych okolicznościach. Obserwacja tego, kiedy i jak objawia się problem, często wskazuje na właściwy kierunek bez konieczności wizyty w serwisie.
Jeśli problem pojawia się wyłącznie przy bardzo niskich temperaturach, a przy wyższych auto odpala bez zastrzeżeń, przyczyną jest najprawdopodobniej połączenie obniżonej pojemności akumulatora z mrozem. Akumulator ma już mniej niż nominalną pojemność, ale przy umiarkowanej temperaturze to wystarcza. Przy silnym mrozie brakuje rezerwy. Sprawdzenie pojemności multimetrem lub testerem potwierdzi lub wykluczy tę przyczynę.
Jeśli problem narasta stopniowo przez kilka tygodni i auto coraz trudniej odpala każdego kolejnego ranka, a użytkowanie obejmuje głównie krótkie trasy w mieście, winowajcą są prawdopodobnie krótkie przejazdy i niedoładowanie. Podłączenie ładowarki serwisowej na noc i obserwacja, czy problem wraca po naładowaniu, daje szybką odpowiedź. Jeśli po pełnym naładowaniu auto odpala bez problemu przez kilka dni, a potem znowu zaczyna sprawiać trudności, schemat niedoładowania jest niemal pewny.
Jeśli auto rozładowuje się regularnie mimo normalnego użytkowania i pełnego naładowania, a akumulator ma odpowiedni wiek i sprawdzone parametry, przyczyną może być prąd upływu z instalacji elektrycznej. Charakterystyczny sygnał to auto, które po kilku dniach postoju nie odpala, a po naładowaniu działa normalnie przez kilka dni, po czym historia się powtarza. Pomiar prądu upływu w serwisie za pomocą amperomierza szeregowego podłączonego do obwodu przy wyłączonym zapłonie pokaże, czy któryś z odbiorników pobiera prąd, gdy nie powinien.
Jeśli problem z rozruchem towarzyszy innym objawom elektrycznym, przyciemniającym się reflektorom przy wyższych obrotach, migającym kontrolkom lub zmiennemu napięciu w gniazdach 12V, układ ładowania i alternator wymagają sprawdzenia. Pomiar napięcia na zaciskach akumulatora przy pracującym silniku multimetrem powinien pokazywać wartości między 13,8 a 14,7 V. Odczyty poniżej lub powyżej tego zakresu wskazują na problem z alternatorem lub regulatorem napięcia.
Co zrobić ze starym akumulatorem po wymianie?
Akumulator ołowiowo-kwasowy to odpad niebezpieczny oznaczony kodem 16 06 01 w katalogu odpadów. Nie trafia do pojemnika na odpady komunalne. Sklepy i serwisy mają obowiązek przyjąć go przy zakupie nowego. Można go też oddać do skupu, gdzie zostanie prawidłowo przekazany do recyklingu.
